De prototypefase ver voorbij, pioniert het Enkhuizense Aifunghi met composteerbaar meubilair op basis van mycelium (paddenstoeldraden) en hennep.

Tekst: Joline van den Oever. Publicatie: Volkskrant Magazine.

Laten we het geen middelvinger noemen naar de reguliere meubelindustrie, maar wel een dikke vette ‘het kan wel’: het Nederlandse Aifunghi presenteerde op de Kopenhaagse interieurbeurs 3 Days of Design een volledig composteerbare meubelcollectie. De basis van de meubels van Aifunghi – Italiaans voor ‘met paddenstoel’ – bestaat bestaat uit mycelium (schimmeldraden van de paddenstoel) en hennepvezel.

‘We noemen het materiaal myceliumcomposiet’, legt medeoprichter Bart Schilder uit, ‘maar eigenlijk bestaat het voornamelijk uit hennep. De houtachtige stelen van de hennepplant, een bijproduct van de hennepteelt en meestal gebruikt als stalbedekking, vormen een heel sterke vezel. We voegen levend mycelium toe aan de hennepvezels. Dit stoppen we in een mal en onder de juiste condities vormt dit na een aantal dagen een supersterk geheel.’

Mycelium als materiaal in de meubelindustrie is niet splinternieuw. Tweeënhalf jaar geleden schreef ik al over hoe de paddenstoel – zowel in vormentaal als materiaal – steeds vaker opduikt in het interieur. Vooralsnog blijft het wel beperkt tot een handjevol bedrijven dat het zelfgroeiende, biologisch afbreekbare spul inzet als akoestisch materiaal of experimenteel lampenkapje. Het boekt momenteel zijn grootste succes in de duurzame verpakkingsindustrie. Wellicht dat de schimmelconnotatie de gemiddelde consument nog niet wild enthousiast maakt, al stopt het mycelium met groeien na een speciale behandeling. ‘Zo wordt het een stabiel materiaal dat niet meer leeft’, zegt Schilder. ‘We vergelijken het vaak met hout in het interieur, en hoe dat reageert op vocht. Als je het in normale omstandigheden gebruikt, behoudt het materiaal zijn stevigheid.’

Ambacht en kunst industrialiseren
De basis van het meubilair groeit in mallen onder de vleugels van moederbedrijf Growmolding in Enkhuizen, dat eveneens is opgericht door Schilder en zijn vrouw Marije – in eerste instantie om voor derden te produceren. Als consultant in de designindustrie kwam Schilder al meerdere malen in aanraking met mycelium. Ook werkte hij van 2004 tot 2018 bij designmerk Moooi en was daar verantwoordelijk voor de productontwikkeling. ‘In die periode was er veel innovatie gaande, we richtten ons op het industrialiseren van ambacht en kunst. Neem de ‘Smoke Chair’ van Maarten Baas. De vraag aan mij was om out of the box te denken en zo’n product dat niet makkelijk op grote schaal te vervaardigen is, toch industrieel te laten produceren.’

Zodra het idee ontstond om met Aifunghi een eigen volledig composteerbare collectie te presenteren en ex-Moooi-collega’s Michiel Geluk en Mo Aouraghé, verantwoordelijk voor productontwikkeling en verkoop, aan boord wilden stappen, was dat voor de Schilders voldoende bevestiging dat hun idee relevant is. ‘Tegelijkertijd is het niet altijd even romantisch en zaten we het afgelopen jaar vooral in een donkere loods te experimenteren, waarbij ook genoeg mis ging. Gelukkig gaan we al heel lang mee in de designwereld en weten we wat nodig is om een collectie in de markt te zetten. Dat maakt het onderscheid tussen goedbedoeld dingen proberen met mycelium en de wens om echt verandering aan te brengen in de industrie.’

Het gebruik van nietjes, ritsen, knopen of synthetische lijm is uit den boze. Dat bemoeilijkt het demonteren bij einde levensduur, laat staan dat de materialen op natuurlijke wijze kunnen afbreken. Al is het natuurlijk de bedoeling dat het meubilair, met prijskaartjes tussen de € 800 en € 4.500, voorlopig niet weggegooid zal worden. ‘Qua stoffering zitten we in het hogere prijssegment. Synthetische opties zijn goedkoper, maar wij gebruiken natuurlijke vezels die vaak in de allerhoogste prijsklasse vallen als je er een bank mee zou laten stofferen’, verduidelijkt Schilder.

Aaibare schimmellaag

Op de beurs in Kopenhagen toonde Aifunghi de eerste stoelen in het harige, plantaardige nepbont van het Amerikaanse bedrijf Biofluff, dat dierlijk en synthetisch bont uit de mode-industrie wil weren. Als eerste meubelmerk past Aifunghi de bekleding toe op hun eetkamerstoelen, loungestoelen en champignonvormige lampen. Het is een ode aan de bijna aaibare schimmellaag die een paddenstoel kan hebben. Ook de ronde vormentaal en het kleurenpalet zijn afgestemd op diverse soorten funghi: ‘Als je mycelium door laat groeien tot vrucht of paddenstoel, kan het in kleur variëren van helder geel, oranje, diepbruin tot bordeauxrood’, zegt Schilder.

Voor de zitvlakken en rugleuningen van de stoelen is gebruikgemaakt van comfortschuim op basis van zeewier in plaats van aardolie, geproduceerd in Noorwegen door het bedrijf Agoprene. Dit wordt op z’n plek gehouden door wolvlies van Het Hollands Wol Collectief, dat nieuwe toepassingen zoekt voor het grote woloverschot in Nederland. Het glas van de ‘Banet’-eetkamerstoel bestaat uit scherven die achterblijven na het blazen van glas. ‘Inherent aan het proces van glasblazen is zo’n 30 tot 40 procent glasafval dat niet meer bruikbaar is als eindproduct. Wat overblijft en tot scherven is gemaakt wordt op kleur gesorteerd en tot nieuw hoogwaardig materiaal gemaakt in Tsjechië. De tafelbladen hebben hierdoor een transparante, marmerachtige uitstraling.’

Commerciële markt

Naast dat Aifunghi wil laten zien dat een volledig composteerbare collectie er aantrekkelijk uit kan zien, zit de vooruitstrevendheid ’m in het overstijgen van een conceptfase. ‘Ons meubilair is geschikt voor de commerciële markt: van woningen, restaurants en kantoren tot hotellobby’s.’

Om dat te onderschrijven behaalde de ‘Benet’-eetstoel de ‘EN16139 Level 1’-certificering, wat betekent dat hij geschikt is voor intensief gebruik en een levensduur van zo’n twintig jaar garandeert. Denk daarbij aan de compressie-testmachines die Ikea in hun filialen heeft staan om te laten zien hoe vaak iemand op het zitvlak neer kan ploffen.

‘Het bericht dat onze stoel probleemloos door de test kwam, vormde de bevestiging van iets dat voorheen alleen nog een gevoel was. Het is geen fictie meer om een volledig composteerbare stoel te maken die aan alle eisen voldoet en die gewoon te bestellen is.’ Stiekem is dat ook een boodschap aan andere producenten: ‘Er is geen excuus om het niet te doen.’

Voor thuis

• Zelf aan de slag? Het Nederlandse Kineco biedt hun eigen ‘Hedelcomposite’ aan van gesteriliseerde zaagsel-restanten die al geïnoculeerd zijn met mycelium. Klaar om te groeien. 10 kilo, inclusief handleiding, € 34. kineco.bio
• Tafellamp ‘Porcini’ is bekleed met plantaardig Savian-textiel van het bedrijf Biofluff. 41 cm hoog, verkrijgbaar vanaf € 1.282,60 en te bekijken in woonwinkel Edha Interieur in Amsterdam. aifunghi.com
• Voordat de van mycelium gemaakte urn van Loop Earthrise teruggegeven wordt aan de aarde, kan hij nog een paar jaar in huis staan, € 295. loop-biotech.com
• Wand in de ‘Mush Room’-hotelkamer van De Groene Afslag in Bussum. Ontwerper Barend Bootsma creëerde hier een kruisbestuiving tussen mens, materiaal en mycelium. € 150 tot € 200 per nacht. degroeneafslag.nl